ဇြန္လ ၁၁ ရက္၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ စစ္ေတြ (DMG) ။     ။   ရခုိင္ေဒသမွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ပြားသူ ၆၃၀ ေက်ာ္အထိရွိလာတဲ့ က်န္းမာေရးသတင္းဆုိးဟာ ရခုိင္ေဒသက ျပည္သူေတြကုိ စုိးရိမ္ထိတ္လန္႔စရာ ကိန္းဂဏန္းတစ္ခုအျဖစ္ သယ္ေဆာင္လာပါတယ္။

 

ဒီလုိစုိးရိမ္ေနတဲ့ ျပည္သူေတြထဲမွာ ႏွစ္ႏွစ္အရြယ္ သမီးေလးတစ္ဦးကုိ ပုိင္ဆုိင္ထားတဲ့ မေရႊရည္လည္းပါပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကုိ သူအေနနဲ႔ သမီးျဖစ္သူကုိ မျဖစ္ပြားရေအာင္ ကာကြယ္လုိေပမယ့္ ၿမိဳ႕ထဲမွာပိတ္ဆုိ႔ေနတဲ့ ေရႏုတ္ေျမာင္းေတြနဲ႔ေခ်ာင္းေတြက ျပသနာပဲလုိ႔သူကဆုိပါတယ္။

 

" ကြၽန္မ အတတ္ႏိုင္ဆံုးေတာ့ သမီးေလးကုိ ျခင္မကုိက္ေအာင္ေတာ့ သတိျပဳဂရုစုိက္တာပါပဲ၊ အိမ္မွာဆုိလည္း ျခင္ေပါက္ဖြားႏုိင္မယ့္ေနရာေတြကုိ ရွင္းလင္းထားပါတယ္၊ ဒါေပမယ္ ကြ်န္မတုိ႔ အိမ္အနီးတဝုိက္မွာ ရွိေနတုန္းပါပဲ "

 

လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကုိ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ဖုိ႔ အတြက္ေဆးျခင္ေထာင္း၂ လုံးကုိ က်န္းမာေရးဌာနက ရရွိထားတယ္လုိ႔ သူကေျပာပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါဟာ ဒီေန႔အခ်ိန္ထိ ၆၃၀ ဦးရွိေနၿပီး ေသဆံုးသူဟာ ၁၀ ဦးရွိခဲ့ၿပီလုိ႔လည္း ရခုိင္ျပည္နယ္ ငွက္ဖ်ားတုိက္ဖ်က္ေရးဌာနက ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြအရ သိရွိရပါတယ္။ ေသဆုံးသူ အေရအတြက္ဟာ ေရာဂါျဖစ္ပြားသူ တစ္ရာမွာ လူ ၂ ဦးက်ေသဆုံးေနတဲ့ အေျခေနလည္းျဖစ္ပါတယ္။

 

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါဟာ ယခင္ႏွစ္ေတြကေမလကုန္မွစတင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ္လည္း ယခုႏွစ္မွာ အခ်ိန္ေစာၿပီး ဇန္နဝါရီလမွစတင္ ျဖစ္ပြားကာၿမိဳ႕ေပၚရပ္ကြက္မ်ားထက္ ေက်းရြာမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားမႈပိုမုိမ်ားျပားေနတယ္လုိ႔ လက္ေထာက္ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ စံေက်ာ့ခိုင္က DMG ကုိရွင္းျပပါတယ္။

 

" ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါဟာ ၂ ႏွစ္ ၃ ႏွစ္ကုိ တႀကိမ္ေလာက္ ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး၊ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္ကတႀကိမ္ အျဖစ္မ်ားခဲ့သလုိ၊ လက္ရွိ ၂ဝ၁၇ ခုႏွစ္ဟာလည္း တႏိုင္ငံလံုးအတိုင္းအတာနဲ႔ အျဖစ္မ်ားတဲ့ႏွစ္ျဖစ္ေနပါတယ္။"

 

 

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါဆုိတာ

 

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကို ျဖစ္ေစတဲဲ့ေရာဂါဟာေသြးလြန္တုပ္ေကြး ဗိုင္းရပ္စ္ (Dengue Virus) ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရွိရပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကို သယ္ေဆာင္ၿပီး လူတစ္ဦးကေနတစ္ဦးကို ျဖန္႔ေဝကူးစက္ေစျခင္းကုိ ျခင္ကလုပ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။

 

ေရာဂါပုိးကုိ သယ္ေဆာင္တဲ့ ျခင္ပုံစံဟာ ေအးဒီးစ္အီဂ်စ္ပ္တိုင္း (Aedes aegypti) လုိ ့အမည္ရတဲ့ ျခင္ေကာင္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ျခင္ရဲ႕ ပုံသ႑န္မွာေျခေတြ လက္ေတြမွာ အျဖဴစင္းေလးေတြပါရွိၿပီး ျခင္က်ားလို႔လည္းေခၚတယ္ပါတယ္။ ျခင္ပုန္းလို႔လည္း ေခၚၾကတယ္လုိ႔လည္း သိရပါတယ္။

 

ကုိက္တတ္တဲ့ အခ်ိန္ေတြဟာ ေန႔ခင္းဘက္နဲ ့မနက္မုိးလင္းခ်ိန္မွာ ကုိက္တတ္ၾကပါတယ္။ ျခင္ေတြရဲ႕ သဘာဝအရလူေတြနဲ႔နီးၿပီး ေမွာင္တဲ့စိုစြတ္တဲ့ ေနရာေတြမွာ ရွင္သန္ေပါက္ပြားၾကၿပီး သက္တမ္းက သံုးပတ္ေလာက္ပဲ အသက္ရွင္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ ျခင္ကုိက္ၿပီဆုိရင္ ကေလးဟာ ခ်က္ခ်င္း ကုိယ္ေတြပူေနတတ္ပါတယ္။ ရက္သတၱပတ္အထိ ဖ်ားနာတတ္ၿပီး အန္ျခင္း၊ အစားစာလုိစိတ္ကုန္ဆုံးျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္က အနီစက္ေတြ ထြက္လာတဲ့ လကၡဏာေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။

 

အသက္အႏၱရယ္ကုိ စုိးရိမ္ရဆုံးအေျခအေနဟာ အဖ်ားက်သြားၿပီး ေျခဖ်ားလက္ဖ်ားေတြေအးစက္ေနတဲ့ အေျခေနေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဝမ္းအမည္းေရာင္သြားၿပီး ေကာ္ဖီေရာင္ အဖတ္ကေလးေတြပါဝင္တဲ့ ေအာ့အန္ျခင္းေတြ ျဖစ္လာၿပီဆုိရင္ အသက္အႏၱရယ္ကုိ စုိးရိမ္ရတဲ့ အေနထားကုိေရာက္ရွိလာၿပီလုိ ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါကာကြယ္ေရးနဲ ့ပါတ္သက္ၿပီး ျဖန္႔ေဝတဲ့ လက္ကမ္းစာေစာင္ေတြမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

 

ဘယ္လုိကာကြယ္မလဲ

 

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကုိ ေပါက္ဖြားေစတဲ့ ျခင္ဟာ စြတ္စုိတဲ့ေနရာေတြ၊ မုိးေရေတြ တင္က်န္တတ္တဲ့ ေနရာေတြမွာ ေပါက္ဖြားတတ္ၿပီး ဒီလုိအေျခေနေတြကုိ ကာကြယ္ဖုိ ့ပညာေပးလုပ္ေဆာင္ျခင္းေတြရွိတယ္လုိ ့ ေဒါက္တာစံေက်ာ့ခုိင္က ရွင္းျပပါတယ္။

 

" ကြၽန္မတုိ ့က်န္းမာေရးပညာေပးတာကုိ အဓိကလုပ္ပါတယ္၊ ျခင္မေပါက္ခင္ ေလာက္လန္းဘဝကေနေပါ့ ဒါေတြကုိ အဓိကထားၿပီးႏွိမ္နင္းတယ္၊ ကာကြယ္ေရးအပုိင္းက်ေတာ့ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြက ရြာေတြကုိဆင္းၿပီး ကာကြယ္နွိမ္ႏွင္းေရးကုိ သင္ေပးပါတယ္ "

 

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါပုိးေတြ႕တဲ့ ေနရာမွာေတာ့ ျခင္ေဆးျဖန္းတဲ့လုပ္ငန္းကုိ သုံးေတာ့တယ္လုိ႔ဆုိပါတယ္။ ရခုိင္ေဒသမွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါဟာ ဇြန္နဝါရီ၊ ေဖေဖာ္ဝါရီမွာ ျဖစ္ပြားလည္းမမရွိဘဲ ေမလကုန္မွသာ စျဖစ္ၿပီး ယခုႏွစ္မွာေတာ့ ဧၿပီလကေန စတင္ျဖစ္ေပၚၿပီး ေမမွာ ျဖစ္ပြားမႈေတြ ျမင့္တက္လာတယ္လုိ ့ေဒါက္တာစံေက်ာ့ခုိင္က သူရဲ႕ေတြ႕ရွိခ်က္ကုိဆုိပါတယ္။

 

" ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေတြမွာဆုိ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ပြားမႈဟာ ၅၀ ေလာက္ပဲရွိတယ္ ဒီအခ်ိန္ဆုိ၊ ဒီႏွစ္မွာပုိမ်ားလာပါတယ္ " ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါအျပင္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါေတြ မျဖစ္ပြားရေအာင္လည္း ေဆးစိမ္ျခင္ေထာင္ေတြ တစ္အိမ္ကုိ ႏွစ္လုံးက်ေပးတယ္လုိ႔လုိ႔လည္း ကာကြယ္ေရး လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကုိ ဆုိပါတယ္။

 

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ပြားတဲ့ေနရာကုိ ေတြ႕ရွိသတင္းရတာနဲ ့ အျမန္ဆုံးသြားေရာက္ကုသၾကၿပီး ပညာေပးလုပ္ငန္းေတြပါ ေဆာင္ရြက္ၾကတယ္လုိ ့လည္းဆုိပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားသူဟာ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးသူငယ္ေတြမ်ားၿပီး ေက်ာင္းဖြင့္တဲ့ရာသီမွာ ကေလးေတြကုိ ျဖစ္ပြားဖုိ႔မရွိေအာင္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္သြားဖုိ ့စီစဥ္ထားတယ္လုိ႔လည္း ရခုိင္ျပည္နယ္ ပညာေရးညြန္ၾကားေရးမွဴး ဦးေအာင္ေက်ာ္ထြန္းကဆုိပါတယ္။

 

" က်န္းမာေရးဌာနနဲ ့ရခုိင္ေဒသမွာရွိတဲ့ ဘယ္ေက်ာင္းေတြမွာမဆုိ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး တုိက္ဖ်က္ေရးအေနနဲ ့ကာကြယ္ေဆးျဖန္းသြားမွာပါ။ က်န္းမာေရးဌာနနဲ႔လည္း ၫွိႏႈိင္းၿပီးပါၿပီ "

 

ဒီလုိ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈေတြ ျပဳလုပ္ေနၾကေပမယ့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါဟာ ျဖစ္ပြားမႈျမင့္မားလာသလုိ အခက္အခဲေတြလည္း ရွိေနဆဲလုိ ့ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ျပသနာေတြကုိ ေျပာျပပါတယ္။

 

က်န္းမာေရးဌာနက ျဖန္႔ေဝေပးတဲ့ ပုိးေလာက္လန္းေသေဆးကုိ အိမ္ေတြမွာ ေရကန္ေတြထဲမွာ ထည့္ၿပီးထားရွိခဲ့ၾကေပမယ့္ တခ်ိအိမ္ရွင္ေတြကာ ဝန္ထမ္းေတြျပန္လွည့္ျပန္ၿပီဆုိရင္ ယူၿပီးလြင့္ပစ္ၾကတယ္လုိ ့သူရင္ဆုိင္ရပုံကုိ ခ်ျပပါတယ္။ " အနံ႔မခံႏိုင္တာနဲ ့ယူၿပီး လြင့္ပစ္လုိက္ၾကတာေတြရွိတယ္"

 

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကုိျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ၁၉၆၉ ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားတဲ့အခ်ိန္မွစၿပီး ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္အထိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ ျဖစ္ပြားလည္း ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ၁၉၇၄ ခုႏွစ္မွာ ရန္ကုန္အပါအ၀င္ မြန္၊ ပဲခူး၊ မႏၲေလးတြင္ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ပါတယ္။

 

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ တစ္ႏွစ္အတြင္း ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါျဖစ္မႈ ၅၅၆ ဦးသာရွိခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္မွာ ၆ လအတြင္း ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ပြားမႈ ၆၃၀ ဦးရွိလာပါတယ္။ ေသဆုံးသူ ၁၀ ဦးရွိခဲ့ၿပီး ပုဏၰားကြ်န္းက ၂ ဦး၊ ေက်ာက္ေတာ္နဲ႔ ေျမာက္ဦးက ၃ ဦးစီ၊ ေပါက္ေတာနဲ႔ အမ္းက ၁ ဦးျဖစ္ပါတယ္။

 

ေရာဂါျဖစ္ပြားသူေတြက စစ္ေတြ ၄၄ ဦး၊ ပုဏၰားကြ်န္း ၃၇ ဦး၊ ေက်ာက္ေတာ္ ၉၆ ဦး၊ ေျမာက္ဦး ၄၄ ဦး၊ မင္းျပား ၁၀၉ ဦး၊ ေျမပုံ ၅၄ ဦး၊ ေပါက္ေတာ ၆၂ ဦး၊ ရေသ့ေတာင္ ၁၁ ဦး၊ ေမာင္ေတာ ၃ ဦး၊ ဘူးသီးေတာင္ ၁၁ ဦး၊ ေက်ာက္ျဖဴ ၂၀ ဦး၊ ရမ္းၿဗဲ ၁ ဦး၊ မာန္ေအာင္ ၃ ဦး၊ အမ္း ၂၁ ဦး၊ သံတြဲ ၁၂ ဦး၊ ေတာင္ကုတ္ ၈၉ ဦး၊ ဂြ ၁၃ ဦး စုစုေပါင္း လူဦးေရ ၆၃၀ အိမ္တြင္း ေရတင္ ေရက်န္ေတြက ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကုိ ခံစားေနၾကရတာပါ။

 

 

ဒီလုိ အေရအတြက္တုိးျမင့္လာတဲ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကုိေတာ့ ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္တဲ့ အေျခအေနကုိ ေရာက္ရွိေနၿပီလုိ႔လည္း ေဒါက္တာ စံေက်ာ့ခုိင္က ဆုိပါတယ္။

 

" ျခင္မကုိက္ေအာင္ပဲ အဓိကေနၾကပါ၊ ျဖစ္လာတယ္ဆုိလည္း ေဆးၿမီးတုိေတြနဲ ့အဓိကမကုဖုိ႔လုိပါတယ္။ ျဖစ္လာတယ္ဆုိရင္ ေဆးခန္းကုိပဲ အရင္ဆံုးလားေစခ်င္ပါတယ္၊ အဓိကကေတာ့ ျပည္သူလူထုလည္း ပူးေပါင္းပါဝင္ဖုိ႔လုိပါတယ္"

 

ေရးသားသူ - မုိးေအာင္